Skilningur rýfur félagslega einangrun

(Grein birt í Morgunblaðinu, 9. október, 2007)

„Breytt samfélag, flóknari samfélagsgerðir og áhrif marbreytilegrar menningar“ er yfirskrift Alþjóða geðheilbrigðisdagsins í ár. Dagurinn verður haldinn hátíðlega í ellefta sinn á Íslandi næstkomandi 10. Október. Í tilefni af því vil ég ræða lítillega um geðheilbrigði og um leið kynna geðverndarfélag við Háskóla Íslands.

Þjóðfélagið í dag einkennist af auknum kröfum þess um að lifa við bestu lífsgæði sem völ er á. Vegna aukinna krafa gerum við meiri væntingar til okkar sjálfra sem og annarra. Margir óska sér lengri sólarhring til að komast yfir öll þau verkefni sem þarf að ljúka til að vera fremst í lífsgæðakapphlaupinu. Mikill hraði þjóðfélagsins myndar streitu og álag sem getur reynt á þolþröskuld fólks. Ef álagið er of mikið og varir yfir lengri tíma er eðlilegt að verkefni verða ekki kláruð og væntingar því ekki uppfylltar. Mikilvægt er að vera meðvitaður um getu sína og hafa raunhæfar væntingar svo hægt sé að vera sáttur við sjálfan sig.

Sem sálfræðinemi hef ég öðlast þekkingu á ýmsum geðröskunum og meðferð þeirra. Hins vegar hefur starfsreynsla og félagsstörf á sviði geðheilbrigðismála gefið mér enn frekari skilning á hvað geðraskanir eru. Ég hef lært að allir þeir sem eiga við erfiðleika að stríða hafa það sameiginlegt, að þeir þurfa skilning annarra og njóti virðingar til að geta tekist á við erfiðleikana.

Að búa við félagslega vellíðan er einn þáttur af mörgum sem stuðla að góðu geðheilbrigði. Til að öðlast slíka vellíðan þarf að uppfylla sínar eigin væntingar og annarra. Of miklar kröfur koma í veg fyrir að væntingar verði uppfylltar og því fylgir streita sem hefur áhrif á andlega líðan.

Margir lenda í því að finna sig ekki í neinum félagshópi og draga sig því til hlés frá félagslífinu. Sumir óttast að sig skorti samskiptahæfileika og aðrir telja sig jafnvel að þeir hafi ekki áhuga á félagslegum samskiptum. Oftar en ekki er andleg vanlíðan á borð við kvíða eða þunglyndi orsök slíkrar hugsunar. Veikindi geta breytt hegðun og hugsun fólks og oft er erfitt að fóta sig þegar mætt er litlum skilningi. Vanskilningur annarra á erfiðleikunum viðheldur vítahring félagslegrar einangrunar. Mikilvægt er að halda sig ekki til baka því það getur viðhaldið kvíða og þunglyndi.

Á Alþjóða geðheilbrigðisdeginum 2005, kom hópur fólks saman sem hafði það sameiginlega áhugamál að stuðla að góðu geðheilbrigði innan Háskóla Íslands. Stofnað var geðverndarfélagið Manía. Félagið er öllum opið, hvort sem þeir eru haldnir geðröskun eða ekki. Stefna félagsins er að standa fyrir opinni umræðu um geðvernd, efla samstöðu og stuðla að góðu geðheilbrigði innan Háskóla Íslands. Manía er vettvangur til að rjúfa félagslega einangrun og allir sem finna til vanlíðan af einhverju tagi geta leitað til félagsins. Meðlimir Maníu koma þá til móts við hvern og einn eftir bestu getu.

Með fræðslu er hægt að dýpka þekkingu á margbreytileika geðraskana. Með skilningi og virðingu má styðja stóran og oft gleymdan hluta af þjóðfélaginu.

Höfundur: Kristín Ósk Ingvarsdóttir

27/10/2007